มาลา คำจันทร์

ผมอ่านหนังสือ 'รงค์ วงษ์สวรรค์ ครั้งแรกผมอยู่ ม.ศ. 2 ประมาณปี พ.ศ. 2510 ก็รู้สึกสะดุดลีลาภาษาทีมันไม่ค่อยเหมือนชาวบ้านชาวช่องแต่เราก็ไม่รู้สึกอย่างครูบาอาจารย์ว่ามันผิดเพราะตอนนั้นเราเด็ก เราคิดว่ามันก็สื่อความหมาย เมื่อโตขึ้นมาหน่อยย้อนคิดไป บางครั้งผมคิดว่าภาษาของคุณ 'รงค์ มีจินตภาพคือ เขียนหนังสือไม่กี่ตัว แต่ทำให้เรามองเห็นภาพอย่างคำพูดที่ว่า เขาเดินออกไปจากกางเกง มันเห็นภาพ พอคลายเอวก็เตะโผละออกไปอย่างนั้นแหละ ใช้คำไม่กี่คำก็เห็นภาพ หรืออย่างคำว่าแสบทรวง ผมก็สะดุดจากงานของ 'รงค์ วงษ์สวรรค์ ตอนนั้นคิดว่า คุณ 'รงค์ เป็นคนใช้คนแรก แต่เมื่อโตขึ้นมาเรียนถึงรู้ว่ามีในสมุดโฆษคำฉันทร์สมัยอยุธยา บางครั้งผมคิดว่าเราไปเจออะไรที่มันแปลกหูแปลกตา เราคิดว่าคนนั้นคนนี้มาทำให้ภาษาวิบัติ ผมคิดว่ามันคลี่คลายเปลี่ยนแปลงมากขึ้นมาตั้งแต่นมนามแล้ว แต่บางทีเราอาจจะลืมไปจากคลังความจำของเราไป
 

ที่จำได้อีกอย่างของคุณ 'รงค์ วงษ์สวรรค์ คือการบรรยายบุคลิกภาพของตัวละคร อย่าง ก้าน มอดอ ในสนิมสร้อย เห็นเป็นตัวเป็นคน หรืออย่างผู้หญิงของก้านมอดอ คนหนึ่ง เขาบอกว่ามีกลิ่นเหมือนกลิ่นกะทิคั้นใหม่ๆ ผมก็ไม่รู้มันเป็นอย่างไร แต่ดูมันมีความแปลกใหม่ มีมิติอะไรบางอย่างที่มันเย้ายวนสำหรับคนอ่านทำให้เราไปค้นหา

อีกจุดหนึ่งมันเป็นเรื่องเคลื่อนไหวในวงการวรรณกรรมไทยก็คือว่า ไม่แน่ใจว่าเป็นคนแรกหรือเปล่าที่ทำบันเทิงคดีให้เหมือนสารคดี แล้วทำสารคดีให้เหมือนบันเทิงคดี เขาเขียนสารคดีแต่ว่าอ่านแล้วมันเหมือนบันเทิงคดี ยกตัวอย่างง่ายๆ เล่มใต้ถุนป่าคอนกรีท มันมีตัวละครอยู่ในนี้ เป็นลักษณะพูดคุยกันไป แต่จริงๆ แล้ว เป็นตัวจริงทั้งหมดเลย เพียงแต่ว่าคนๆ นี้ในชีวิตจริงๆ มันชื่ออะไร เขาก็เปลี่ยนชื่อเป็นตัวละครซะ ที่น่าสังเกตอีกอย่างตัวละครของ 'รงค์ วงษ์สวรรค์ ชื่อประหลาดที่สุดในโลก ชื่อจะสั้นบ้าง ยาวบ้าง เป็นลักษณะเฉพาะของเขาเลย ไม่มีใครจะสามารถไปตั้งชื่อละครแบบนี้ เพราะจะรู้ทันทีว่าเลียนแบบ 'รงค์ วงษ์สวรรค์