อเมริกา & คาวบอย "ไม่ว่าเพื่อนหรือศัตรูเราควรรู้วัฒนธรรมของเขา"

ย้อนกลับไปนิดหนึ่ง...ช่วงไปใช้ชีวิตในอเมริกา ตอนนั้นไปอยู่กี่ปี?
           ราว 5 ปี

ไปเรียนหรือไปทำงาน?
           เจตนาจริง ๆ จะไปเรียน แต่พอไปถึงก็ไปเรียนตามอัธยาศัย ไม่ได้เรียนจริงจัง อยากเรียนอะไรก็ไปเรียนไอ้นั่น

นอกจากประสบการณ์และความรู้ สิ่งที่ได้รับจากอเมริการมีอะไรอีกบ้าง?
           ได้ความคิดหลายอย่าง ที่สำคัญ ๆ ได้แก่
           1) คุณค่าของเวลา คนอเมริกันค่อนข้างจะตรงเวลา

           2) เรื่องของ home economic ใช้สิ่งของในบ้านให้เป็นประโยชน์ที่สุด ซึ่งสำคัญมาก และคนจำนวนมากในหลายประเทศ สูญเสียสิ่งเหล่านี้ไปโดยไม่รู้ตัวมากมายมหาศาล เราไม่เคยพอใจเลยถ้าเห็นคนรายได้ต่ำใช้ของฟุ่มเฟือย
           เราอาจใช้เงินฟุ่มเฟือย แต่ก็ระมัดระวังไม่ให้คนมาโกง เงินทุกบาทต้องมีความหมาย เราพยายามเขียนเตือนตลอดเวลา แต่ไม่มีใครสำนึกเรื่องนี้ ปากก็บ่นว่าจน ว่าถูกเบียดเบียน ถูก exploit แต่เคยรอบคอบเรื่องนี้ไหม? ไม่ค่อย เพราะขาดพื้นฐานด้าน home economic
           เราเสียใจที่เพื่อน ๆ หลายคนไม่ค่อยสนใจเรื่องพวกนี้ ครอบครัวทุกวันนี้ ถ้ารู้จักจิ้มก้านนั้นเม็ดนี้ไว้ในดินสักหน่อย โหระพา แมงลัก กะเพรา ปลูกง่ายทั้งนั้น จะประหยัดเงินไปมากทีเดียว
           บ้านเราไม่เคยใช้น้ำอัดลม เรากินน้ำต้มธรรมดา ขนมกรอบแกรบถุงสวย ๆ ไม่มีใช้ในบ้านนี้ เพราะถือว่าเราไม่ควรจะโง่ไปซื้อถุงข้างในอะไรไม่รู้ ก็คงแป้งกับผง MSG ที่คุณจ่ายนะ จ่ายแต่ค่าถุงกับค่าประชาสัมพันธ์ ค่าโฆษณา ค่าการตลาด
           แม้แต่แฮมเบอร์เกอร์ ถ้าจะกินเราทำเอง แล้วเราก็จะสอนลูกแต่แน่นอน ลูกอาจจะต้องไปร้านแฮมเบอร์เกอร์บ้าง เพราะในสังคมของเขาอาจต้องไปสังสันทน์กันที่นั่น
           BULLSHIT!... ใคร? ความผิดของใคร? ที่ปล่อยให้แฮมเบอร์เกอร์มันมีอำนาจเหนือคนไทย ใคร? ไปถามดูซิ ไม่ใช่ความผิดของคุณกับผม แต่คุณต้องไปกินแฮมเบอร์เกอร์-มันก็ไอ้ขี้เลื่อยผสมเศษเนื้อยัดไส้ขนมปังบูด-ราคาชิ้นละ 70 บาท ในขณะที่ต้นทุนมันไม่ถึง 10 บาท นอกนั้นมันค่าเซ้งตึก ค่าโฆษณา ค่าการตลาด บวกกำไร รวมทั้ง fee franchise
           แล้วทำไมคุณไปเป็นทาสเขา ทำไมไม่ปลดปล่อยตัวเอง ทำแฮมเบอร์เกอร์กินที่บ้านก็ได้ การประหยัดอาหารโดยการปรุงในครัวและการใช้สอยของในบ้านที่ซื้อมาให้คุ้มค่า ควรสร้างเป็นนิสัยได้ไม่ยาก นี่คือข้อที่สองที่ได้จากอเมริกา

           3) ได้ความคิดอันเป็นเสรีต่าง ๆ เพราะคนอเมริกันมีเสรีในการแสดงความคิดเห็น ไม่ขวยเขินในการที่จะพูดว่าตัวผิดหรือถูกในการกระทำ
           แต่ถ้าถามว่าเสรีภาพทางการเมืองในอเมริกามีไหม? ก็เห็นจะตอบไม่ได้ เพราะในระดับสูงก็คงจะน่าตื่นเต้น เหมือนอย่างคดีวอเตอร์เกท มันก็มีเบื้องหลังอันซับซ้อน น่าสยดสยอง
           ทศวรรษ '60 การฆ่าประธานาธิบดีกับฆ่าแกนนำความคิดฝ่ายผิวดำ การเรียกร้องระงับสงคราม การปลดปล่อยเซ็กซ์ การขอสูบกัญชา ไปนิพพาน อะไรและอะไรปั่นป่วนเป็นมิคสัญญี

ประสบการณ์ในฮอลลีวู้ด?
           ไม่มาก แต่ก็ไม่น้อย มันก็เมืองมายา เมืองอุตสาหกรรมชนิดหนึ่งซึ่งอยู่บนแผ่นเซลลูลอยด์ แต่ฮอลลีวู้ดน่ากลัวมากสำหรับหลาย ๆ ประเทศที่ด้อยพัฒนา เพราะมันสามารถเอาคำว่า "ธรรมจริยา" มาเป็นสินค้าได้
           ฉะนั้นประเทศของเรา ควรมีคนไปเรียนที่ฮอลลีวู้ดให้เข้าถึงหัวใจ ขอโทษ! เราไม่ค่อยสะดวกปากพูดว่าจิตวิญญาณ... ว่าทำไมเขาเอาศิลธรรมจรรยามาเป็นสินค้าได้ แล้วก็มีอิทธิพลครอบงำโลก ซึ่งคนอื่นทำไม่ได้ เพราะมันเป็นศาสตร์เร้นลับมหัศจรรย์ยิ่งกว่าเสกขี้เป็นทอง!
           ไม่ใช่แค่ดาราคนนึงไปเทคคอร์สแอ็คติ้ง เทคคอร์สเต้นรำมา สองสเต็พ แล้วบอกว่าไปเรียนจากฮอลลีวู้ ไม่ใช่... ต้องไปเรียนให้รู้ว่าอะไรคือภาพยนต์? อะไรคืออำนาจของภาพยนต์?
           ว่าง ๆ จะเขียนให้อ่านอย่างปอกเปลือก ถ้าไม่ตายไปเสียก่อน

แล้วเรื่องคาวบอย?
           คือย่างนี้... วิธีที่จะรู้จักสร้างประเทศอเมริกาอีกวิธีหนึ่งคือการศึกษาเรื่องคาวบอย
           คาวบอยเป็นรากฐานอันหนึ่งซึ่งเขาใช้สร้างประเทศขึ้นมา ฉะนั้นเราไม่ควรมองคาวบอยในแง่หนัง แง่มหรสพบันเทิงอย่างเดียว ควรมองให้ลึกล้ำกว่านั้น
           วิถีชีวิตของคาวบอยนี่แหละคือวิถีชีวิตแบบที่เราชอบพูดกันจนเฝือว่า "จิตวิญญาณ" ของคนเมริกัน ซึ่งเราไม่ชอบคำนี้เท่าไหร่มันใช้กันพร่ำเพรื่อ
           เราสนใจเรื่องคาวบอย เพราะคิดว่าถ้าอยากรู้จักอเมริกัน ไม่ว่าในฐานะเพื่อนหรือศัตรู ก็ควรจะรู้วัฒนธรรมของเขา... คาวบอยเป็นบางวิถีของวัฒนธรรม เป็นคนต้อนฝูงวัวที่ยกย่องกันถึงขนาด noble cavalier... ว่าเขาสร้างประเทศมาด้วยอีกหนึ่งวิถี คือวิถีคาวบอย
           เหมือนอเมริกัน ถ้าอยากรู้จักคนไทย มึงต้องรู้จักพระนเรศวร รู้จักพระเจ้าตากสินของกูด้วย ไม่งั้นมึงไม่รู้จักจริง ถ้ารู้จักแค่ต้มยำกุ้ง สถุล!
           แต่อย่าลืมนะ อเมริกันมีคนที่รู้อย่างนี้เยอะ บางคนรู้วรรณคดีไทยมากกว่าเราอีก เขาเรียนจริง รีเสิร์ชจริง ๆ อย่าประมาท... เราประมาทมาก เราไม่เคยสนับสนุนให้มีคนอย่างนี้
           เคยไหม? เราเคยไปศึกษาอเมริกันไหม? ให้ถ่องแท้เลย ฉะนั้น 'รงค์ วงษ์สวรรค์ ขอทำหน้าที่นี้ด้วยความรื่นเริง
           มีใครเคยรู้บ้างว่า คาวบอยเคยขี่ม้าเข้าทำเนียบขาว เป็นประธานาธิบดี... ธีโอดอร์ รูสเวลล์ ปกครองประเทศทั้งประเทศ ไม่มีใครรู้เลย เรียนอเมริกากันถึง Ph.D. เหลือเชื่อ! Ph DAMN!
           แล้วมีใครรู้บ้างว่า โธมัส เจฟเฟอร์สัน เป็นประธานาธิบดีที่มีเมียน้อยเป็นนิโกร เป็นทาส เพราะท่านชอบของท่านอย่างนั้น แล้วท่านก็เป็นคนที่สนับสนุนให้เลิกทาส แต่ไม่สามารถสู้การเมืองภายในได้
           เจฟเฟอร์สันนี่แหละ ตอนไปเป็นทูตในฝรั่งเศษ เอาเมียทาสไปด้วย ทุกวันนี้ในอเมริกา ครอบครัวนี้ก็ยังอยู่ นามสกุลเจฟเฟอร์สันแต่ผิวมะเกลือ เพราะสืบพืชสืบพันธุ์กันมา
           เหมือนตระกูลอิน-จัน ของเราก็ยังอยู่เต็มอเมริกา
           เรื่องเหล่านี้สำคัญมาก แต่ที่ผ่านมาเรามองกันผิวเผินเกินไป รู้จักตัวเองน้อยไปไม่ว่า แต่รู้จักคนอื่นน้อยกว่าอีก มันไม่ถูก เราถนัดทางนี้ ก็ต้องทำทางนี้ นอกจากความเพลิดเพลินก็ต้องให้การศึกษาอย่างแนบเนียนด้วย-ใช่ไหม?
           ถึงได้เน้นเสมอว่า เราเป็นนักเขียน เราต้องให้ความบันเทิงแก่สังคมตามเหตุผลและความบังควร เราต้องเป็น entertainer อย่าคิดว่าตัวเองเป็นเจ้าลัทธิโน้น ลัทธินี้ อย่าคิดว่าตัวเองเป็นนักปฏิวัตินักปรัชญาแอสไพริน!
           นักเขียนอย่างเราควรจะทำหน้าที่นักเขียนที่น่ารัก ไม่ใช่นักเทศน์อารมณ์ร้าย

อ่านต่อ