'รงค์ วงษ์สวรรค์ นั้นยิ่งใหญ่เกินกว่าที่ผมจะไปพูด ความหมายที่ชัดเจนที่สุดคือ รูปธรรมของความเคารพนับถือ ที่นักอ่านให้กับนักเขียน ภาพนี้ชัดเจนมาก ก่อนที่ผมจะมาพูดให้กับคุณ'รงค์นี้ ผมถือว่าเป็นมิตรที่ยาวนานมาก

ผมขอสารภาพว่า ตัวผมเองนั้นเมื่อเปรียบกับ'รงค์ ตัวผมเป็นสามเณรน้อยๆ เมื่อ'รงค์เขียนหนังสือแล้ว ผมเพิ่งจบชั้นมัธยม คิดดูก็แล้วกัน ผมเกิดก่อน'รงค์ 2 ปี เมื่อ'รงค์เขียนหนังสือมีชื่อเสียงแล้ว ผมเพิ่งจบชั้นมัธยมจากบ้านนอก ตลอดเวลายาวนาน ตอนที่มากรุงเทพฯ 'รงค์ วงษ์สวรรค์ เฟื่องฟุ้งในแวดวงหนังสือแล้ว คอลัมน์รำพึงรำพันโดย ลำพู ปรากฏอย่างสง่าผ่าเผยในสยามรัฐสัปดาหวิจารณ์ต้อนรับผม เมื่อผมเดินทางจากชนบทเข้าสู่กรุงเทพฯ

ขณะเดียวกัน คงจะเป็นเรื่องใหญ่เป็นเรื่องยากสำหรับผม การที่จะพูดถึงผู้ยิ่งใหญ่นั้นจะว่ายากก็ยาก จะว่าง่ายก็ง่าย เพราะความยิ่งใหญ่ของ'รงค์ วงษ์สวรรค์ มองจากด้านไหนก็เห็น มองจากทิศไหนก็เห็น เป็นเรื่องที่น่าอัศจรรย์ ซึ่งเราได้เห็นแล้ว ความยิ่งใหญ่ที่เป็นของแท้ไม่ใช่ของปลอม

แต่อย่างไรก็ตาม ผมก็มีอีก 2 ประเด็นเล็กๆ ในความยิ่งใหญ่ของ'รงค์ วงษ์สวรรค์ นั้น เป็นความยิ่งใหญ่ที่ทันสมัย ใครก็ตามที่อ่านงานของ'รงค์มาอย่างเกาะติดจะพบว่า สิ่งที่มหัศจรรย์ของ'รงค์ วงษ์สวรรค์ นั้น คือความทันสมัยอย่างนั้น อยู่ได้มายาวนานนัก เป็นความทันสมัยที่ประกอบเพียบพร้อมด้วยความรอบรู้

คนหนึ่ง อาจินต์ ปัญจพรรค์ เขาบอกกับผมว่า สิ่งที่เราเขียนนั้น เขียนจากผู้รู้จริง เวลาใครจะเขียนถึงอะไรสักอย่างหนึ่ง เขาค้นคว้าจนแน่ใจจึงจะเขียนออกมา ด้วยคุณสมบัติพิเศษที่ทำให้ความรู้เหล่านั้นทำให้ทันสมัย สิ่งเหล่านี้เป็นสิ่งที่ยิ่งใหญ่มาถึงทุกวันนี้

งานของ'รงค์ทันสมัยและเต็มไปด้วยสิ่งที่รอบรู้ เป็นความประทับใจของผม

อีกสิ่งหนึ่ง เป็นตอนท้ายๆ ที่ผมอยากพูดในวันนี้ ผมเองนั้นอาจจะอยู่ในเรื่องหนังสือ ชอบอ่านหนังสือ ชอบเขียนหนังสือบ้าง ที่ให้เกียรติกับทุกคน ประทับใจกับทุกคนที่เขียนหนังสือได้

แต่'รงค์ วงษ์สวรรค์ นั้นพิเศษกว่าใครอื่น ในแง่ที่ทำให้คนเขียนหนังสือนั้นมีศักดิ์ศรี เกือบจะเป็นคนเดียวที่ผมรู้จัก ที่มีชีวิตอยู่กับตัวหนังสือโดยไม่ทำอย่างอื่น เขาอยู่กับตัวหนังสือตลอดมา ถือว่าเป็นสิ่งมหัศจรรย์ ซึ่งสามารถประกาศสำหรับสังคมไทยเรา ที่จะสามารถจะประกาศอย่างสง่าผ่าเผยว่า เป็นคนเขียนหนังสืออย่างเดียวโดยไม่ทำอย่างอื่น สามารถที่จะดำรงชีวิตอย่างมีเกียรติ มีศักดิ์มีศรีได้ นี่เป็นสิ่งที่มีความหมายได้

อย่างไรก็ตาม แม้ว่าจะทันสมัย เขียนหนังสือดีอย่างไร ถ้าไม่มีสื่อการผลิตที่นำไปสู่ผู้อ่านนักเขียนก็อยู่ยาก คนเขียนเก่ง สำนักพิพม์ดี ผู้อ่านที่มีคุณภาพ งานวันนี้เป็นงานที่ประกาศถึงสิ่งที่มีความหมาย

นั้นคือผมมาพูดเกี่ยวกับพญาอินทรีย์ผู้ยิ่งใหญ่