นิราศดิบ เขียนขึ้นในห้วงที่ 'รงค์ วงษ์สวรรค์ จรดลอยู่ใน แซน แฟรนซิสโก การนิราศร้างไปไกลจากบ้านในแผ่นดินแห่งเสรีภาพ ให้ทั้งภาพ เรื่องราว ประสบการณ์ที่เราจะสัมผัสได้จากงานเขียนขบวนนี้ จะนับว่านิราศดิบเป็นต้นขบวนงานเขียนชุดชีวิตในอเมริกา และตามต่อมาด้วยชุดคลาสสิค "ใต้ถุนป่าคอนกรีท" อันยาวเหยียด และอื่นๆ
        นิราศดิบเป็นการมอง อเมริกา และแซน แฟรนซิสโก อย่างสายตาของนักหนังสือพิมพ์ และคนเดินทางผู้ใคร่รู้ จากสารบัญเรื่องในเล่มนี้ เราจะเห็นว่า เรื่องต่างๆ ที่ 'รงค์ ถ่ายทอดออกมา เขามองค้นลงไปยังซอบมุม หลืบเร้น แง่มุมทั้งลับและแจ้ง ทั้งอดีตและปัจจุบัน ของคนและเมืองที่ได้ชื่อว่าเกิดมาจากการเป็นขุมทอง และที่สำคัญ ความเป็นอเมริกาและคนอเมริกัน
        นิราศดิบ 'รงค์เขียนถึงการมาถึงอเมริกาของเขาในบทแรก นาวารี โรงแรมที่เป็นรังนอน "นิ ร า ศ ดิ บ บทแรกเขียนที่นั่น" และบทสุดท้าย เขาเดินทางกลับบ้านที่กรุงเทพฯ

        อเมริกาที่น่าสงสาร
        คนแปลกหน้าของถั่วงอก และดอกไม้
        พบกันบนครึ่งทางถึงดวงดาว
        วัฒนธรรมรถยนตร์ ตีนของคนอเมริกัน
        ความยาวของรถยนตร์ ๖,๐๖๘,๐๐๐ ฟุต
        สุนทรียภาพแห่งความตาย
        ขาย แซน แฟรนซิสโก ปีละร้อยล้านเหรียญ
        คำจำกัดความของนักท่องเที่ยว
        ใบหน้าเหงา และ ในตาว้าเหว่
        คุยกันแก้บ้า
        ตะวันออกคือตะวันออก ตะวันตกคือตะวันตก
        ฤาษีในป่าคอนกรีท
        ดอกไม้ย่อมรู้คุณแมลง
        รีโน บทพิศูจน์ของทฤษฎี แห่งการน่าจะเป็นไปได้
        ไฉนรวียังฉาน และคลื่นจุมพิตฝั่ง
        นรกเอื้อมมือถึง
        หมึกบางหยด และลมหายใจบางเยือก ของ นิราศดิบ
        บันทึกยับย่นของการกลับบ้าน

หมึกบางหยด และลมหายใจบางเยือกของนิราศดิบ
        ถ้าชีวิตคนเราจะต้องมี โบสถ์ ตะราง บาร์เหล้า สำนักโสเภณีและบ่อนพนัน บันทัดแรกของสารคดีนี้จะบกพร่องแน่นอน ตกหล่นอะไรหรือ? ลบคำถามทิ้งได้เพราะคำตอบมันห้อยหมิ่นอยู่บนปลายความคิดแล้ว ข้าพเจ้าพร้อมจะโยนมันลงบนหน้ากระดาษทันทีให้ประโยคนั้นเต็มความหมายยิ่งขึ้น และโรงจำนำ โรงจำนำและโรงจำนำ ช่างฝังพริ้งหูราวกับเมื่อเราพูดกันถึง ดอกไม้ กวี หรือริมฝีปากที่แย้มรับจูบจริงที่บางคนจะยักไหล่ และยิ้ม น่าเตะที่สุด เพราะชีวิตเขาไม่ต้องการมัน แต่อีกหลายคนจะรู้สึกคลื่นเหียนแม้กระทั่งลมหายใจของตัวเอง ถ้าไม่มีถนนทอดไปสู่โรงจำนำ ข้าพเจ้าเคยเห็นคนที่ตะโกนด่าตั้งแต่เมฆลงมาจนถึงรองเท้าคู่เก่า ที่สวมเพราะประตูโรงจำนำปิดก่อนไปถึงเพียงนาทีเดียว ชายอายุเริ่มต้นสามสิบ โทโสร้ายเหมือนหมาบ้า ผู้นั้นคือคนเดียวกับที่กำลังพยายามเขียนสารคดีบดนี้

| อ่านต่อ |

บันทึกยับย่นของการกลับบ้าน

         และข้าพเจ้าก็จำจากนามเหล่นั้น และวัตถุ คนรักและความชิงชัง กวัดไกวมืออำลาเสียงระฆังรถรางที่ไต่นูนเนินขึ้นไปสู่ครึ่งทางถึงดวงดาว และหมอก และ ฯลฯ เพื่อกลับกรุงเทพฯ พร้อมกับความเป็น 'รงค์ วงษ์สวรรค์ ทีข้าพเจ้าไม่รัก แต่จะเกลียดมันก็ไม่ได้ นานสี่ปีกับหลายเดือนของการร่อนแร่อยู่ในแคลิฟอร์เนียร์ บนแผ่นดินของคนอื่น นั้นยิ่งทวีให้ข้าพเจ้ารักกรุงเทพฯ ยิ่งกว่าที่เคยรัก ทั้งรักและคิดถึง แม้ว่า

| อ่านต่อ |