เงื่อนไขชีวิต

เงื่อนไขชีวิต
ใครรักใครหลายคน พากันแปลกกับเงื่อนไขการรักคนเท่าอายุ 86 ไว้เป็นคนงาน (บันทึกบางหน้า)
งานของอุ๊ยใจ๋ หมายถึงการได้รับอนุญาติว่าไม่ต้องทำอะไรทั้งนั้น แต่นั่งหรือนอนเป็นเพื่อนผิงไฟกับผม เวลาเช้าถือว่าคุ้มกันแล้วกับคุณค่าความรัก และความกังวลระหว่างเราสองคน...
อุ๊ยใจ๋ผู้ซึ่งผ่านวันเวลากับการระหกระเหินบนดอยและตะเข็บจังหวัดทุกจังหวัดแห่งภาคเหนือ และล่วงล้ำเข้าในพรหมแดนพม่า บนไหล่สะพายปื่น บ่าสะพายแต๊บ(ปืนแก๊บ) แต่มอบให้เป็นสมบัติกับลูกชายกำพร้าแม่นานหลายปีแล้ว เอวแขวนมีดในฝักหวาย และมีดเถี่ยนนั้นเป็นอาวุธรบกับทุกอย่างในเวลาที่ยังเหลือของชีวิต
          ฟันปลาในห้วยและผ่าหลัว (ฟืน)
          จักตอก
          สานซ้าและสานก๋วย (ตะกร้า)
          ตัดหน่อไม้และตัดกระบอกไม้ไผ่
          ถกเถาเครือเถาหนาม
          เหลากิ่งเหลากล้าและกรีดใบตองกล้วยมวนยา
          ขุดรูปูในดิน
          (และในความเป็นผู้ชายสมบูรณ์แบบ) กวัดแกว่งบนอากาศในอารมณ์เคียดแค้น เหตุผลของความโกรธบางทีไม่นักหนากว่าโดนขโมยกล้วยน้ำนมที่แขวนไว้บนราวใต้เพลิงนอน กล้วยพันธุ์นี้คือกล้วยหอมจันทร์ ถือว่ากินบำรุงกำลังอย่างวิเศษ หรือจะกินแบบปลอกเปลือกเอามีดตัดท่อนขนาดพอคำแช่น้ำผึ้ง
          กรณีนี้ผมกับน้อยแก้วนินทากันว่า
          "แอนโธนี ควินน์ หวงกล้วยโว๊ย !"
          คนแก่ไม่เข้าใจความหมายนี้ แม้ว่าเคยชมภาพยนตร์ทั้งในวิกและกลางแปลงบ้าง และพูดภาษาเก่าว่า : ผ่อซีนีม่า...
          แต่โกรธและงอนไม่นานและเดินหายไปในป่าและบนดอย อุ๊ยใจ๋ไม่เคยเดินไปร้านของชำในตำบล ผมขอรับเป็นภาระว่า กินด้วยกันครบมื้อบนตูบ แบ่งเอาไปกินนอกวงหรือกินพร้อมหน้ากัน ตามอัธยาศัย แต่อุ๊ยใจ๋เลือกอย่างแรกโดยพูดว่า สาบเหล้าหรือเหม็นเหล้า เนื่องจากว่าเหล้านานแล้วกว่า20ปี อุ๊ยใจ๋พูดติดปากว่า : หน่อนางหางไม้ไคเคือเป่อเล้อะขี้เต๋อ... และจบประโยคแบบคนกตัญญูบนผืนดินว่าอะไรก็มีทั้งนั้นทำไมต้องไปซื้อเค้ากิน
          ไอ้ก๋องนินทาว่า
          "คนเฒ่าขี้จ่มขี้ส้ามแห็มขี้จิ๊..."
          ขี้จ่มขี้ส้าม = จู้จี้ขี้บ่น
          ขี้จิ๊ = ขี้เหนียว
          ความทะลึ่งมันขโมยเหรียญ ๕ บาท ที่อุ๊ยใจ๋ซ่อนไว้ในแอ็บยาเส้น แล้วกระซิบบอกผมพูดเป็นหลักฐานว่า แกล้งขโมยไม่ใช่ขโมยเอาจริง มันชวนผมเฝ้ามองพบว่าก่อนนอนคืนนั้น อุ๊ยใจ๋จุดตะเกียงค้นหาอย่างวุ่นวายนานหลายชั่วโมงถึงค่อนคืน และไม่สวดมนต์ รุ่งเช้าค้นหาอีกพรางสาบแช่ง เวลาเย็นผมแอบเอาเหรียญ ๕ บาทอีกอันไปแทน ที่ในกลักไม้ไผ่นั้น อุ๊ยใจ๋ค้นพบและจำได้ว่าไม่ใช่อันเดียวกัน จึงค้นหาต่อไปอย่างไม่หยุดยั้ง แต่อารมณ์คงดีขึ้นบ้างก่อนล้มตัวลงนอนลงบนแคร่ข้างขอนไม้ผุเผาไฟ เพื่อความอบอุ่นผมได้ยินเสียงสวดมนต์ อุ๊ยใจ๋พบกับผมอย่างไร ?ผมยักไหล่แทนคำตอบในบทที่ผ่านมา ผมปล่อยให้หลายคนคิดว่า เนื่องจากความเอ็นดู(สงสาร)มากกว่าเหตุผลอื่น หลังจากรับรู้โดยบังเอิญว่า : อุ๊ยใจ๋ขาดคนดูแลในเบื้องปลายชีวิต และรอยบาปแผลเป็นบนกลางกระหม่อม โดนลูกชายบุบหัวเอาด้วยไม้ท่อน เขาโกรธว่าพ่อหวงนาผืนน้อยอยากขอยืมเอาไปจำนองธนาคาร เพื่อเอาเงินลงทุนปลูกกระหล่ำปลี แต่นิสัยอาจบ่งว่าเขาอาจลงทุนในบ่อนไพ่ อุ๊ยใจ๋หลบหนีความอกัญญูนั้นรอนแรมมาไกล ความจริงอุ๊ยใจ๋ถูกนำพามาโดยญาติบางคน นับว่าญาติข้างเขย ข้างสะใภ้ หรืออะไรประมาณนั้น (รุ่นหลาน) เขาเดินฝ่าแดดมาถามผมว่าอยากได้คนเฒ่าไว้เฝ้าสวนบ้างไหม? ผมตอบว่านั่นเป็นหน้าที่ของหมา! เขาบอกว่าคนเฒ่าของเขาสานเข่งและชลอมได้อย่างเก่งมาก มือยังแข็งแรง และสายตายังชัดเจน ผมตอบว่าสวนนี้ไม่ปลูกลำไย และลิ้นจี่ แต่เขาไม่ลดลาการต่อรอง โดยลดเสียงแบบล้อเลียนเป็นการอ้อนวอน เขาลากลับเวลาบ่าย เวลาเย็นของวันเดียวกันเค้าย้อนกลับมาอีกหน และพร้อมกับอุ๊ยใจ๋ ผมทักทายและพูดคุยไม่นานก็พูดกับตัวเองในใจว่า
          "พบคนที่ตามหาแล้ววันนี้...คนที่ตามหามาอยู่ด้วยกันเป็นเพื่อนสวน..."
          ญาติผู้ท่วงทีเหลวไหลนั้น ยกมือไหว้และขอเงินบางจำนวน ผมถามว่าเงินค่าอะไร? เงินค่าอุ๊ยใจ๋หรือ ? เขาตอบว่า เปล่า ! ขอค่ารถกลับบ้าน... แต่ผมไม่ให้โดยตะหวาดว่า มาอย่างไรก็กลับอย่างนั้น เขาบ่นหลายคำว่าควรได้รับรางวัลบ้างในการเป็นผู้นำลาภ ผมยักไหล่ ผมไม่กังวลกับโชคหรือลาภ ผมอยากเรียกว่าความบังเอิญในร้านเหล้า คนในนั้นพูดกันเกี่ยวกับเงินฌาปนกิจ และเงินประกันชีวิตทำนองนั้น เขาว่าคนเฒ่าที่น่าเบื่อหน่ายยุคนี้ กลายเป็นคนมีราคาโดยระบบนี้ ญาติมักชักชวนเข้าไปผูกพันธ์ กับกรมธรรม์ แล้วเร่งและรอวันตาย แล้วเรียกร้องสิทธิ์การเป็นทายาทเป็นผู้รับเงิน กรณีนี้ผมไม่สังหรณ์ แต่คาดหมายอย่างไรคงเป็นไปอย่างนั้น ในคืนแรกพบกันนั้นเอง อุ๊ยใจ๋บอกความลับว่ามีเงินสะสมเพื่อพิธีเผาศพหลายพันบาท ข้อประกันหรือสัญญานั้น โดยผ่านนายหน้าของบางสมาคม ฯ นานหลายปีแล้วและโดยไม่มีผู้อื่นรู้นอกจากกรรมการผู้เป็นพยาน แต่สงสัยว่าบางคน คงแพร่งพรายแล้วด้วยความคิดฉ้อฉล และมีเหตุการณ์ประหลาดเกินขึ้นเสมอในการขออาศัยอยู่กับคนนี้คนนั้น สรุปว่าญาติเลวระยำผุ้นั้น นำอุ๊ยใจ๋มากฝากตาย...
          ระบบบดย่อยและลำไส้ของคนแก่ชำรุดค่อนข้างอันตราย
          แต่คงน่ายินดีสำหรับญาติรุ่นหลังผู้นั้น
          เวลาผ่านวันผ่านเดือนน้อยแก้วกับไอ้ก๋องหามอุ๊ยใจ๋โฮงยาหลายหนเพื่อรักษาโรคท้องร่วงอย่างรุนแรง ผมฝากคนไข้กับนายแพทย์ผู้คุ้นเคย ขอความดูแลอย่างพิเศษโดยไม่เกี่ยงราคา อาการของคนเฒ่าทุเลา แม้ว่าไม่ปรกติได้อย่างคนอายุต้น และอายุกลาง แบบว่าแข็งแรงก็คงเป็นคนแข็งแรงอย่างอ่อนโรยรา
          และยังมีชีวิต
          ผมค่อนข้างพอใจที่ไอ้ห่าคนนั้นผิดหวัง และมันต้องรออีกนาน

          คำนำในการพิมพ์ครั้งแรก